گیربکس کوییک؛ مانعی برای نصب پیشرانه تازه روی پلتفرم X200 - چای قند پهلو

بیت ران، مجتبی اسماعیلی: پلتفرم X200 سایپا در واقع ترکیبی از پلتفرم های پراید و ریو است که به وسیله این گروه خودروسازی ساخته شد. فاصله محوری این پلتفرم 2412 میلی متر است که از پراید (2345 میلی متر) و حتی ریو (2410 میلی متر) بیشتر است.

خودروهای تیبا، کوییک، ساینا، اطلس و سهند روی همین سکو پیشرفته اند. اما همگی این خودروها با مسائلی مانند ضعف در شتاب و کشش ثانویه، استهلاک و خرابی بالای دیسک و صفحه کلاچ و مسائل گیربکس کوییک روبرو هستند.

حتی پیشرانه ارتقا یافته M15 GSI نیز یاری چندانی به حل این مسائل نکرد و تنها امکان اخذ استانداردهای آلایندگی نو و تداوم فراوری خودرو را فراهم کرد. اما این پیشرانه هشت سوپاپ نیز به زودی قادر به اخذ استانداردهای آلایندگی نوتر نخواهد بود؛ اعمال محدودیت های بیشتر نرم افزار کامپیوتر برای اخذ استانداردهای نو همین توان کم خودرو را به حدی کاهش می دهد که با بحران جاده ای روبرو می شویم! از طرف دیگر محفظه کاپوت این پلتفرم برای پیشرانه ای مانند ME16 فضای کافی ندارد. بعلاوه گیربکس فعلی کوییک توان تحمل گشتاور بیشتری را ندارد. پس پلتفرم X200 به نوعی به بن بست رسیده است.

گیربکس کوییک از کجا آمد؟

اولین خودروی فراوری شده روی این پلتفرم، تیبا صندوق دار بود که از پیشرانه ارتقا یافته پراید با کد M15 استفاده می کرد. این پیشرانه 1.5L چهار سیلندر تنفس طبیعی هشت سوپاپ قادر به فراوری 87 اسب بخار و حدود 128 نیوتون متر گشتاور است. در همان زمان گیربکس پنج سرعته پراید نیز که تحمل حداکثر گشتاور 110 نیوتن متر را دارد به وسیله سایپا ارتقا یافت و با دستیابی به حداکثر گشتاور قابل تحمل 140 نیوتن متر به گیربکس کوییک با کد ND2 تبدیل شد.

آیا گیربکس پراید برای کوییک مناسب بود؟

یکی از موضوعات حیاتی برای انتخاب گیربکس یک خودرو، مقدار تحمل گشتاور آن است. در مهندسی خودرو گیربکس باید حدود 20 درصد بیشتر از گشتاور خروجی خودرو تحمل داشته باشد تا دنده ها دیرتر به مرز خستگی برسند و دچار لهیدگی نشوند و انتقال گشتاور بهتری داشته باشند. این موضوع در همان ابتدای ساخت گیربکس تیبا و کوییک هم با ارفاق انجام شد. چرا که برای پیشرانه ای با گشتاور 128 نیوتن متر باید گیربکسی با تحمل حداقل 150 نیوتن متر در نظر گرفته گردد. در حالی که حد نهایی تحمل این گیربکس حدود 140 نیوتن متر است.

اما پس از تولد پیشرانه M15 GSI که نسخه ارتقا یافته M15 است داستان عوض شد. پیشرانه نو می تواند حدود 90 اسب بخار قدرت و 137 نیوتن متر گشتاور فراوری کند که بیشتر هم از حد تحمل گیربکس خارج است. هر چند سایپا با تغییرات و ارتقای جزیی در گیربکس کوییک و ایجاد کد ND3 آن را روی اطلس و سهند هم نصب کرد. اما حالا مسائل بیشتر شده است. رانندگی در دورهای میانی و بالا و انتقال حداکثر گشتاور پیشرانه، ضعف کشش ثانویه و صدای زوزه گیربکس را از قبل هم بیشتر نموده است. بعلاوه گیربکس شدیدا تحت تنش قرار می گیرد که این موضوع به فرسودگی زود هنگام چرخ دنده های گیربکس کوییک GX و اطلس و سهند منجر می گردد.

البته هشت سوپاپ بودن پیشرانه نیز نقش زیادی در این موضوع دارد. اما می دانیم که سایپا قصد ندارد به این زودی ها دست از سر پلتفرم X200 بردارد. اما چاره کار چیست؟

موتور و گیربکس نو برای X200

با توجه به قدمت زیاد پلتفرم X200 سایپا باید آن را مدتها پیش کنار می گذاشت و با یک نسخه بهتر جایگزین می کرد. اما با توجه به اوضاع نابه سامان سایپا این موضوع حالا هم امری محال به نظر می رسد.

خودروهای کوییک و اطلس و سهند احتمالا تا سال 1408 با قوای محرکه فعلی قابل فراوری هستند. سایپا به این موضوع واقف است. در حال حاضر پیشرانه ME16 که روی شاهین قرار گرفته است برای کوییک و اطلس و سهند در دسترس است. اما مشکل اینجاست که ابعاد این موتور برای محفظه X200 بزرگ است و قابل نصب نیست. از طرف دیگر حتی اگر این پیشرانه هم نصب گردد گیربکس فعلی تحمل گشتاور 150 نیوتن متری آن را ندارد.

اما پروژه طراحی موتور 16 سوپاپ تیبا با کد ME15 با قدرت 115 اسب بخار و گشتاور 148 نیوتن متر در مگاموتور استارت خورده و برای همین پلتفرم طراحی شده است. برای گیربکس نیز چند گزینه چینی مناسب وجود دارند تا خریداری شوند و در صورت امکان پس از مدتی داخلی سازی شوند. با نصب این موتور و گیربکس مشکل قوای محرکه پلتفرم X200 حل می گردد.

اما مطابق بعضی اطلاعات، سایپا برای تداوم حیات X200 در پی خرید یک موتور مالی از شرکت DAE چین است. پیشرانه ای که ظاهرا وجود خارجی ندارد و طراحی اختصاصی آن (با توجه به محدودیت محفظه موتور پلتفرم)، برای سایپا هم ارزان نیست و هم زمان زیادی می برد. در حالی که با نصب پیشرانه ای مانند ME15 و خرید گیربکس این موضوع به راحتی قابل حل است و محصولات پیشرفته روی این پلتفرم را به یک گزینه چالاک و مناسب شهری تبدیل خواهد نمود.

امیدواریم که عده ای در سایپا منافع این شرکت را قربانی منافع شخصی خودشان و عقد قرارداد بابت پپیشرانه هایی که یا وجود ندارند یا قابل فراوری نیستند نکنند.